Kraina Lessowych Wąwozów to miejsce, w którym każdy znajdzie coś dla siebie. Zamki, pałace i zabytki klasy zerowej dla wielbicieli historii, rozległe i głębokie systemy wąwozowe dla tych, którzy cenią dziką przyrodę. Obszar ten oferuje wiele nieoczywistych miejsc, wciąż niezadeptanych przez tłumy. Popularny Kazimierz Dolny, trochę leniwy Nałęczów, Janowiec z malowniczymi ruinami zamku? Na obszarze Krainy Lessowych Wąwozów pełno jest większych i mniejszych miejscowości, z których każda ma coś ciekawego do zaoferowania.

Dzień pierwszy: Kazimierz Dolny i okolice

Gwoździem programu, jak zawsze, jest Kazimierz Dolny. Zwiedzany najlepiej poza sezonem gdy gwarne kawiarnie i uliczki pustoszeją a miasteczko odzyskuje swój urok. Gdy pogoda nie dopisuje można wejść do autorskiej galerii jednego z lokalnych artystów lub zwiedzić wystawy w oddziałach Muzeum Nadwiślańskiego. W Muzeum Sztuki Złotniczej prezentowane są wyroby złotnicze, w tym pamiątki kultury żydowskiej, oraz rekonstrukcja warsztatu złotniczego. Otwarta w październiku wystawa jest jedyną w Polsce rekonstrukcją warsztatu złotniczego z oryginalnym wyposażeniem! Kazimierz to również wyjątkowa w skali kraju architektura. Dla zainteresowanych Muzeum Nadwiślańskie przygotowało szlak prowadzący śladami architektów Jana Koszyc-Witkiewicza i Karola Sicińskiego, których projekty wpłynęły na wizerunek Kazimierza.

Ślady kultury żydowskiej odnaleźć można na każdym kroku. W samym centrum znajduje się Mały Rynek z Jatkami, jest też kirkut ze Ścianą Płaczu. Pamięć po dawnych mieszkańcach kultywowana jest w postaci wciąż żywych tradycji kulinarnych. Dania kuchni żydowskiej serwują m.in. restauracja „U Fryzjera” i restauracja „Bajgiel”. Tradycyjne cebularze wypiekane są w piekarni „Sarzyński”.

Miasteczko nierozerwalnie związane jest z wąwozami, które stanowią jedną z większych atrakcji regionu. Oprócz sławnego i tłumnie odwiedzanego Korzeniowego Dołu znajduje się tu jeszcze kilka nie mniej ciekawych i urokliwych miejsc. Blisko centrum znajdują się Norowy i Chałajowy Dół. Aby dojść do Norowego Dołu od strony centrum należy minąć Muzeum Przyrodnicze i po kilkuset metrach, według znaków, skręcić w prawo. Chałajowy Dół leży ok kilometra od Rynku, idąc ulicą Kwaskowa Góra w kierunku miejscowości Skowiesznek, tuż przed krzyżem należy skręcić w prawo. Warto wybrać się na wycieczkę tymi dwoma wąwozami aby zobaczyć mniej uczęszczaną i bardziej dziką stronę Kazimierza Dolnego. Atrakcją może być także krótka wycieczka do kamieniołomu miejskiego położonego na ul. Krakowskiej. W nieczynnym wyrobisku odnaleźć można ślady dawnego życia m.in. odciski gąbek, jeżowców czy ostryg. Ciekawym miejscem jest dawny kamieniołom w Bochotnicy. W ścianach dawnego wyrobiska odsłania się granica pomiędzy erą mezozoiczną a kenozoiczną.  Komory powstałe w trakcie eksploatacji zasiedlone są kilkunastoma gatunkami nietoperzy. W związku z tym, obszar włączony został do sieci Natura 2000. Dojście do kamieniołomu nie powinno stwarzać trudności. Samochód najlepiej zostawić przy szkole w Bochotnicy (ul. Zamłynie), następnie podejść pod górę kilkadziesiąt metrów i skręcić w lewo. Pomiędzy domami prowadzi wąska ścieżka, na rozwidleniu dróg trzeba skręcić w lewo.

W sezonie turystycznym (od początku maja do końca października) działają promy wahadłowe, przeprawiające turystów (i nie tylko) z Kazimierza (ul. Krakowska) do Janowca i z Bochotnicy do Nasiłowa. Przeprawa promem przez Wisłę trwa kilka minut i pozwala zaoszczędzić sporo czasu. Po drodze można zaobserwować Wisłę z niecodziennej perspektywy.

Janowiec znany jest z malowniczych ruin zamku, w których obecnie mieści się Oddział Muzeum Nadwiślańskiego. Na wystawie prezentowane są dzieje historii zamku i poszczególnych etapów jego konserwacji. Dziedziniec zamkowy jest miejscem odbywania się różnych imprez np. Święta Wina czy Dni Janowca. W centrum miejscowości znajduje się kościół położony na Szlaku Renesansu Lubelskiego. Warto również zajrzeć do piekarni „Dom Chleba” i zakupić zamek z ciasta drożdżowego.

Będąc po tej stronie Wisły żal byłoby nie udać się do Puław. Tam, czeka pałac Czartoryskich wraz z muzeum oraz park. Na terenie parku odnaleźć można kilka cennych budowli m.in. Pałac Marynki, Świątynie Sybilli – pierwsze polskie muzeum. MOSiR w Puławach jest organizatorem różnych imprez sportowych i turystycznych. Często odbywają się spływy kajakowe nie tylko Wisłą ale również Kurówką i Wieprzem. Ciekawą atrakcją jest obserwatorium astronomiczne (ul. Filtrowa 50), udostępnione do zwiedzania we wtorki i piątki w godz. 18.00-20.00. Natomiast Muzeum Oświatowe (ul. Włostowicka 27) gromadzi pamiątki związane z historią edukacji.


Dzień drugi. Okolice Opola Lubelskiego

W Opolu Lubelskim odnajdziemy kościół parafialny z zespołem klasztornym. Wnętrze świątyni zdobi cenna polichromia o tematyce starotestamentowej. Atrakcją Opola jest także kąpielisko miejskie, oddane do użytku w 2006 r. Obiekt, z którego chętnie korzystają mieszkańcy miasta i okolic wyposażony jest w przebieralnie, boisko do siatkówki plażowej, rowery wodne i kajaki.

 

Ciekawostką jest, że w nieodległym Emilcinie znajduje się pomnik UFO – pamiątka spotkania mieszkańca miejscowości z przybyszami z kosmosu.

Niedaleko Opola Lubelskiego położone są Kluczkowice, w których znajduje się pałac rodziny Kleniewskich wraz z Muzeum Regionalnym. Muzeum gromadzi zbiory związane z etnografią, archeologią oraz geologią regionu. Największą atrakcją muzeum jest biblioteka w stylu zakopiańskim zaprojektowana przez Stanisława Witkiewicza. W tym miejscu rozpoczyna się ścieżka spacerowa „Okolice Kluczkowic”. Przez dawny park przypałacowy biegnie ścieżka spacerowa ”Zawilcowe Doły”, która później prowadzi przez kompleks leśny i wąwozy.

Na zainteresowanych najdawniejszą historią okolic czeka Szlak Grodzisk nad Chodelką. Wczesnośredniowieczne grodziska znajdują się w Chodliku, Żmijowiskach i Podgórzu. W Żmijowiskach zrekonstruowano wczesnośredniowieczną osadę, w której odbywają się m.in. warsztaty archeologii doświadczalnej.

Niedaleko znanego Kazimierskiego Parku Krajobrazowego znajduje się Wrzelowiecki Park Krajobrazowy. Tu także znajdują się głębokie wąwozy, strome skarpy wiślane a ponadto spotkać można piaszczyste wydmy  W Kaliszanach Kolonii znajduje się nieczynny kamieniołom skał węglanowych pochodzących z końca okresu kredowego. Ponad wyrobiskiem biegnie ścieżka, z której rozciąga się malownicza panorama na Dolinę Wisły. Trzeba jednak uważać i zachować ostrożność ponieważ ściany kamieniołomu są bardzo wysokie a ścieżka niezabezpieczona. Kamieniołom znajduje się około kilometra od wsi Piotrawin, natomiast punkt widokowy położony jest kilkadziesiąt metrów od drogi nr 825. Wrzelowiecki Park Krajobrazowy to także polne drogi pośród sadów owocowych. Warto wybrać się tu o każdej porze roku, wiosną gdy drzewa obsypane są kwiatami, latem gdy dojrzewają owoce lub jesienią gdy liście przebarwiają się na żółto i czerwono. W całym Parku Krajobrazowym wytyczono kilka ścieżek dydaktycznych i spacerowych. Ścieżka przyrodnicza „Skrzypowy Dół” rozpoczyna się przy Leśniczówce Kluczkowice a „Złota Góra” rozpoczyna się przy szkole podstawowej w Chruślinie.

 

W okolicach Józefowa nad Wisłą w małej wsi Rybitwy stoi kościół znajdujący się na Szlaku Renesansu Lubelskiego. Wzniesiony został w I połowie XVII w. Fundatorami świątyni byli Katarzyna Ossolińska, kasztelan lubelski Zbigniew Sieneński wraz z żoną Krystyną z Uhrowieckich. Sztukaterie w typie renesansu lubelskiego zdobią sklepienie nawy i prezbiterium. W samym Józefowie obejrzeć można pobernardyński zespół klasztorny oraz zespół dworsko-parkowy.

Dzień trzeci. Nałęczów i okolice

Po drodze z Kazimierza Dolnego do Nałęczowa położona jest Wąwolnica, będąca miejscem kultu Matki Boskiej Kębelskiej. Znajdziemy tu sanktuarium wraz z muzeum regionalnym, w którym zobaczyć można m.in. eksponaty archeologiczne. Rokrocznie, na początku września, do miejscowości przybywają setki pielgrzymów aby modlić się w rocznicę koronacji Matki Bożej Kębelskiej.

Nałęczów jest znanym uzdrowiskiem kardiologicznym. Co roku przyjeżdża tu tysiące kuracjuszy by leczyć się i odpoczywać w niezwykłych okolicznościach przyrody. Piękny o każdej porze roku park uzdrowiskowy zachęca do długich spacerów. Mieści się tu pijalnia wód mineralnych wraz palmiarnią. Na obrzeżach miasta ulokowane są wąwozy idealnie nadające się do pieszych wycieczek. Najbardziej znany jest wąwóz Głowackiego, z wysokimi stromymi ścianami, wąskim dnem, porośnięty bujną roślinnością. Spacer w tej malowniczej scenerii może być okazją do wykonania pięknych zdjęć. Wejście do wąwozu znajduje się od ul. Głowackiego i oznaczone jest biało – pomarańczowym znakiem na drzewie oraz tablicą informacyjną. Wąwozy znajdują się również w Lesie Zakładowym, położonym za parkiem uzdrowiskowym. Nałęczów to także muzea poświęcone wybitnym polskim literatom – Stefanowi Żeromskiemu i Bolesławowi Prusowi. Na zabytkowym cmentarzu pochowana jest Ewa Szelburg Zarembina oraz osoby zasłużone nie tylko dla Nałęczowa ale i dla ojczyzny. W gminie Nałęczów zostały wytyczone szlaki nordic walking – łącznie 30 km. Po mapy ze szczegółowym opisem przebiegu szlaków zapraszamy do Centrum Informacji Turystycznej w Nałęczowie. Najmłodszych zainteresować może wizyta w Nałęczowskim Zwierzyńcu – małym zoo (ul. Kamieniak 24) lub w ZOO Wojciechów (Romanówka).

Kilka kilometrów od Nałęczowa, w kierunku Bełżyc znajduje się Wojciechów. Wieś znana z tradycji kowalskich i wieży ariańskiej znajdującej się w centrum miejscowości. W wieży mieści się

Muzeum Regionalne i Muzeum Kowalstwa. Do muzeum warto zabrać dzieci ponieważ specjalnie dla nich przygotowano ofertę warsztatów np. tworzenia podkowy z masy solnej.